İzmir’de bir ilkokulda rehberlik öğretmeni olarak görev yapan Meral Gençtürk’ün, sendikal eyleme katıldığı gerekçesiyle aldığı disiplin cezası Anayasa Mahkemesi’nden (AYM) döndü. Yüksek Mahkeme, Gençtürk’e verilen kınama cezasının Anayasa’nın 51’inci maddesinde güvence altına alınan sendika hakkını ihlal ettiğine oybirliğiyle karar verdi.
Eğitim ve Bilim İşgörenleri Sendikası (Eğitim-İş) üyesi olan Gençtürk, sendikanın rehberlik öğretmenlerine nöbet, belleticilik ve okul içi sınav görevi verilmemesi yönündeki kararları doğrultusunda nöbet tutmayacağını okul idaresine yazılı olarak bildirdi. Buna rağmen 9 Mart 2018 tarihinde okul bahçesinde nöbetle görevlendirilen Gençtürk’ün, sendika kararına uyarak nöbet görevini yerine getirmediği gerekçesiyle hakkında disiplin soruşturması başlatıldı.
Soruşturma sonucunda Gençtürk’e “verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmaması” gerekçesiyle kınama cezası verildi. Aynı gün aynı alanda nöbetle görevlendirilen diğer öğretmen hakkında ise herhangi bir ceza uygulanmadı. Gençtürk, cezanın iptali istemiyle İzmir 2. İdare Mahkemesi’nde dava açtı ancak mahkeme, sendikal amaç taşısa dahi eğitim ve öğretim faaliyetinin aksatılmasının ölçülü olmadığı gerekçesiyle davayı reddetti. İzmir Bölge İdare Mahkemesi de bu kararı onadı.
AYM: SENDİKAL FAALİYETİN ÇEKİRDEK ALANI
Bireysel başvuru üzerine dosyayı inceleyen Anayasa Mahkemesi ise farklı bir değerlendirmede bulundu. AYM kararında, sendikaların çalışma hayatına ilişkin karar alma ve bu doğrultuda eylem yapma hakkının sendikal faaliyetin çekirdek alanında yer aldığı vurgulandı. Rehberlik öğretmenlerine nöbet görevi verilmesinin, daha önce olmayan bir yükümlülükken yönetmelik değişikliğiyle getirildiğine dikkat çekilen kararda, bu düzenlemenin iptali istemiyle yargı sürecinin devam ettiği bir dönemde verilen disiplin cezasının yeterince gerekçelendirilmediği ifade edildi.
ÖLÇÜSÜZ MÜDAHALE VURGUSU
Yüksek Mahkeme, başvurucuya verilen cezanın, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılayıp karşılamadığının idare ve yargı mercilerince ortaya konulamadığını belirtti. Ayrıca aynı olayda diğer nöbetçi öğretmene ceza verilmemesi, Gençtürk’ün yalnızca sendikal eyleme katıldığı için cezalandırıldığı yönündeki değerlendirmeyi güçlendirdi.
YENİDEN YARGILAMA VE TAZMİNAT KARARI
AYM, sendika hakkına yapılan müdahalenin ölçüsüz olduğuna hükmederek ihlal kararı verdi. Kararla birlikte dosya, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir 2. İdare Mahkemesi’ne gönderildi. Ayrıca Meral Gençtürk’e 30 bin TL vekâlet ücreti ile yargılama giderlerinin ödenmesine karar verildi.
EMSAL NİTELİĞİNDE KARAR
Karar, rehberlik öğretmenlerine nöbet görevi verilmesi ve bu kapsamda sendikal eylemlere katılan eğitim emekçilerine uygulanan disiplin cezaları açısından önemli bir emsal olarak değerlendiriliyor.