Aysel ÇÖLTÜ

Aysel ÇÖLTÜ

DİJİTAL ÜRÜN PASAPORTU NEDİR? 

A+A-

Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında getirilecek olan DİJİTAL ÜRÜN PASAPORTU nedir ve neden önemlidir?

Avrupa Yeşil Mutabakatı ile AB, yükselen iklim değişikliği ile mücadele hedeflerini yakalamak için 2050 yılına kadar ekonomisinin dönüşümünü sağlayacak yeni bir büyüme stratejisi benimseyeceğini ve tüm politikalarını iklim değişikliği ekseninde yeniden şekillendireceğini açıklamıştır. Dolayısıyla, sanayiden, finansmana, enerjiden ulaştırmaya uzanan bir dizi alanda AB politikalarında kapsamlı değişiklikler öngören Yeşil Mutabakat, Tek Pazar’ın tesisinden bu yana AB’nin en büyük girişimi olarak da nitelendirilmektedir. 2021 yılı başında Avrupa Komisyonu tarafından açıklanan “açık, sürdürülebilir ve iddialı” olarak nitelenen yeni ticaret stratejisi de (EC, 2021), AB ticaret politikasını AB’nin yeşil ve dijital ikiz dönüşüm stratejik öncelikleriyle uyumlu hale getirmeyi hedeflemektedir. 
Strateji ile AB, önümüzdeki dönemde, iklim-nötr bir ekonomiye geçiş, yeşil dönüşüm, sürdürülebilir değer zincirleri ve dijitalleşme hedeflerine ulaşmak için sürdürülebilirliği merkeze alan bir ticaret politikası benimseyeceğini duyurmuştur. Bu kapsamda, Avrupa Yeşil Mutabakatının etkilerinin sadece AB ile sınırlı kalmayacağı; özellikle ticari alanda AB’nin sınırlarının ötesinde etkiler doğuracak politikalar geliştirmesi öngörülmektedir. 
2020 yılında ülkemizin dünyaya 169,6 milyar ABD doları ihracatının yaklaşık 70 milyar ABD dolar ile %41’i AB-27 ülkelerine gerçekleştirilirken; söz konusu değişiklikleri takip etmesi muhtemel görünen Birleşik Krallık da dahil edilirse, bu tutar 81 milyar ABD doları ile ihracatımızın neredeyse yarısına denk gelmektedir. Dolayısıyla, Avrupa Yeşil Mutabakatı ile öngörülen değişikliklerin, Gümrük Birliği ile AB’ye sağladığımız yakın ticari ve ekonomik bütünleşme ile entegre olduğumuz değer zincirleri üzerinde doğrudan etkileri olması kaçınılmazdır.

"Sürdürülebilir Ürün İnisiyatif" kapsamında hayata geçirilecek olan dijital ürün pasaportunun amacı, AB piyasalarına sürülecek ürünlerin tüm yaşam döngülerine ilişkin bilgilerin döngüsel ekonomi modelinin yaygınlaşması adına tüm paydaşlar tarafından kolayca erişilebilir olmasını sağlayacak şekilde elektronik ortamda paylaşılmasıdır.

Üretim esnasında, üreticiler tarafından kullanılan materyaller ve katkı maddelerine ilişkin bilgiler pasaporta kaydedilebilir. Bu bilgiler özellikle geri dönüşüm safhasındaki paydaşlar için çok kıymetlidir. Bu bilgiler sayesinde ürünlerle ilgili geri dönüşüm oranlarının yükseltilerek üretim süreçlerinde doğadan yeni çıkarılacak kaynak kullanımının azaltılması hedefleniyor.

Dijital ürün pasaportları sayesinde tedarik zincirlerindeki aktörlerin çevresel performansları daha net bir şekilde ortaya çıkacağı için, karbon ayak izlerini azaltmak isteyen firmalar, bu pasaportlarda yer alan bilgilere istinaden çevresel performansı daha yüksek ara üreticileri tercih edeceklerdir.

Türkiye'nin en büyük ticaret partneri olan AB'deki bu yeniliğin gelecekte firmalarımız için gösterecekleri performansa göre olumlu veya olumsuz ciddi sonuçlar doğurması bekleniyor.

Önceki ve Sonraki Yazılar